Zaduszki Kresowe - Wileńszczyzna 2013

W dniach od 2 do 4 listopada ekipa Stowarzyszenia przebywała na Wileńszczyźnie, gdzie odwiedziliśmy 20 miejsc pamięci. Były to kwatery żołnierzy Armii Krajowej, Powstańców Styczniowych, groby Polaków pomordowanych na Wileńszczyźnie i inne ważne dla nas miejsca pamięci. W każdym z miejsc porządkowaliśmy teren, a także ustawialiśmy znicze (zostawiliśmy ich ponad 600) i biało-czerwone szarfy. Poniżej prezentujemy krótki opis miejsc, które odwiedziliśmy, a także fotorelację z wyprawy.

Dzień pierwszy - szlakiem miejsc pamięci Rejonu Solecznickiego

Dubicze - wieś położona na skraju Puszczy Ruskiej, właściwie jeszcze w Rejonie Orańskim. Tu na cmentarzu spoczywają żołnierze VI Wileńskiej Brygady AK, którzy polegli wiosną 1944 roku w walkach z litewskimi formacjami policyjnymi oraz żołnierze Zgrupowania AK Puszcza - ofiary walk z oddziałami NKWD w sierpniu 1944 roku. Ta kwatera jest nam szczególnie bliska, gdyż to właśnie ją zbudowaliśmy od podstaw podczas prac prowadzonych przez ekipę Stowarzyszenia w sierpniu 2013 roku.

W Dubiczach znajduje się także grób Ludwika Narbutta i jego żołnierzy. Ostatni wódz Powstania Styczniowego w Wielkim Księstwie Litewskim poległ w Puszczy Ruskiej i został pochowany w Dubiczach, we wspólnej kwaterze powstańczej. Tu również złozyliśmy znicze i biało-czerwone szarfy.


Koleśniki  - wieś na zachodnim krańcu Rejonu Solecznickiego. Cmentarz, zwany przez mieszkańców "Jasną Górką" znajduje się właściwie poza wsią, przy drodze z Oran do Ejszyszek.Znajduje się tutaj symboliczna kwatera żołnierzy VI Samodzielnej Wileńskiej Brygady AK, poległych w różnych bitwach i potyczkach z okupantem niemieckim, litewskim i sowieckim.


Cmentarz Szalewiczów nad Wersoką - zagubiony w lesie nad Wersoką, trudny do odnalezienia i trudno dostępny. Niegdyś cmentarz rodzinny Szlewiczów - właścicieli miejscowego majątku, po którym zostały jedynie ślady fundamentów. W roku 1944 i 1945 pochowano na tym cmentarzu żołnierzy nowogódzkich oddziałów AK - por. Jana Borysewicza "Krysi" oraz sierż. Władysława Janczewskiego "Lalusia", którzy polegli w walkach z NKWD.

 

Ejszyszki - miasteczko w Rejonie Solecznickim, przy granicy z Białorusią. Na miejscowym cmentarzu piękna kwatera żołnierzy Armii Krajowej, z oddziałów por. Jana Borysewicza "Krysi". To właśnie oddziały "Krysi" rozbiły w nocy z 6 na 7 grudnia 1944 roku więzienie NKWD w Ejszyszkach, uwalniając ok. 30 więźniów.


Gumba - mieszkańcy tej wsi, położonej w Puszczy Rudnickiej nad Wisińczą zostali wymordowani w kwietniu 1944 roku przez niemieckich okupantów. Dziś po wsi nie ma praktycznie śladu, a leśny cmentarzyk skrywa zbiorowe mogiły pomordowanych. Bardzo trudno go odnaleźć w ostępach Puszczy Rudnickiej. Mimo to udaje się nam tam dotrzeć. Składamy znicze, wiążemy szarfy... Gumba jest tym miejscem, które planujemy rekonstruować w roku 2014.


Koniuchy - wieś nieopodal Solecznik. W nocy z 29 na 30 stycznia 1944r. Koniuchy zostały zaatakowane przez żydowskich, komunistycznych partyzantów, których dowódcami byli Jaakow Prenner i Szmul Kapliński. Bandyci zamordowali prawie wszystkich mieszkańców (jedynie nielicznym udało się uciec) oraz spalili większość domów. Masakra miała być przykładem dla innych polskich wsi, by nie udzielały one pomocy żołnierzom Armii Krajowej oraz, by nie stawiać oporu czerwonemu okupantowi. Złożyliśmy znicze zarówno pod pomnikiem pomordowanych, jak również na cmentarzu, na którym spoczywają niektórzy z zamordowanych mieszkańców.

Soleczniki - stolica Rejonu Solecznickiego. Na miejscowym cmentarzu kwatera żołnierzy Armii Krajowej, poległych w Dziewieniszkach w walkach z oddziałami NKWD.

 Fotoreportaż z pierwszego dnia wyprawy

 

Dzień drugi - Ponary - litewski Katyń oraz miejsca pamięci w Puszczy Rudnickiej